Poşet çayları içtikten sonra sakın atmayın. Poşeti fincanınızdan çıkarıp, hemen bir çiçeğinizin saksısına yerleştirin. Böylece hem çiçekleriniz susuz kalmaz hem de çaydan yararlanmış olurlar. Üstelik, bu çay poşetlerini saksıda iki gün tutabilirsiniz.
Popularity: 14% [?]
Evde yetiÅŸtirdiÄŸiniz çiçeklerin saÄŸlıklı görünümleri sizin elinizde… Nasıl mı yaparım ?
Evde yetiştirdiğiniz çiçeklerin sağlıklı görünümleri sizin elinizde. Yaprakları kaplayan tozlar çiçek sağlığının düşmanıdır. Çünkü toz, bitkinin akciğerleri sayılan yaprakların oksijen almasını engeller, güneş ve ışıktan da yararalanmasını önler. Bu nedenle sık sık nemli bir bezle yaprakların tozunu alın. Geniş yaprakların parlak görünmesi için, temiz bir bezi biraya batırıp iyice sıkın ve yaprakları silin.
Popularity: 4% [?]
Popularity: 6% [?]
Ä°ÄžNE YAPRAKLI TÜRLERDE AÅžILI FÄ°DAN YETÄ°ÅžTÄ°RME TEKNİĞİ
Aşı, altlık fidanı ve aşı kaleminin kambiyum tabakalarını birleÅŸtirerek kaynaÅŸtırılması ve birlikte büyüyerek bir bitkiyi oluÅŸturması amacı ile yapılır. Aşı, özellikle çam türlerinde çelik, daldırma vb. yollarla üretilmeleri zor olan klonların çoÄŸaltılmasında kullanılır. Aşı kaleminin alındığı genotipin kopyasıdır. Altlık, yeni bitkinin kök sistemini, kalem ise yeni bitkinin toprak üstü (gövde, dal, tepe vb.) kısımlarını oluÅŸturur.
1. Altlık Fidanlarının Yetiştirilmesi :
Kızılçam türünde aşı altlıkları: Fidanlık ekim yastıklarından alınacak 1 yaşındaki fidanların, 1+1 yaşında fidan elde etmek üzere polietilen tüpe ÅŸaşırtılması uygun olur. Bakımı iyi yapılan ve özel olarak yetiÅŸtirilen kızılçam fidanları birinci yılda kurÅŸun kalem kalınlığına ulaÅŸabilir. Kızılçam ormanlarından alınan aşı kalemi kalınlığı oldukça deÄŸiÅŸkendir. YetiÅŸtirilecek (1+1) yaşındaki altlık fidanların fazla kalınlaÅŸması söz konusu olursa, fidanların yeri deÄŸiÅŸtirilerek topraÄŸa ulaÅŸan köklerin kesilmesi ve sulamanın ayarlanması ile kalınlaÅŸma durdurulabilir.
Karaçam ve sarıçam türlerinde aşı altlıkları: Bu türler için fidanların (2-0) yaÅŸlı olarak polietilen tüpe alınması halinde, ekim yastıklarında yapılacak kök kesimleri ile fazla boylanmaları önlenmelidir. DiÄŸer yandan (1-0) yaşında tüpe alınıp, boy ve çap geliÅŸmeleri ayarlanmak suretiyle (1+2) yaşına getirilen fidanların da altlık olarak aşıda kullanılmaları mümkündür.
2. Aşı Kaleminin Alınması ve Saklanması :
Åžekil 1. Plus aÄŸaçlara aşı kalemi için tırmanma
3. Aşının Yapılması :
| |
Åžekil 2. Aşı yapımında kullanılan malzemeler (aşı macunu, aşı baÄŸları, aşı bıçağı, alkol vb.)
| a |
b |
c |
| d |
e |
f |
Åžekil 3. YanaÅŸtırma aşı a) Aşı kalemi, b) Aşı kaleminin iki yönlü kesilmesi, c) Altlıkta aşı yerinin açılması, d) aşılama, e) Aşı yerinin bantla sarılması, f) Bandın aşı macunu ile kapatılması.
| a |
b |
| c |
d |
Åžekil 4. Yarma aşı a) Altlıkta aşı yerinin açılması, b) aşılama, c) aşı yerinin bantla sarılması, d) bandın aşı macunu ile kapatılması.
| Åžekil 5. EtiketlenmiÅŸ aşılı sarıçam fidanları |
Åžekil 6. Sıcaklık ve nemin korunmasında tünel sera uygulaması |
4. Aşılı Fidanların Bakımı :
Gerek sera içi sıcaklık, gerekse sera içi nem, aşı çalışmalarında son derece önemli olduÄŸundan, sera içinde kurulacak bir termohigrograf yardımı ile sıcaklık ve nem durumu haftalık çizelgeler halinde daha düzenli olarak izlenebilir.
Åžekil 7. Sera dışına çıkarılmış aşılı sarıçam fidanları
Tanımlar:
Aşı kalemi (aşı materyali): Üretilmek istenen aÄŸaçtan (ortet) alınan ve yeni bir bireyi geliÅŸtirecek olan kalem (scion) dir.
Altlık: Kalemin aşılandığı fidan (stock) dır.
UyuÅŸamazlık: Altlık fidan ile aşı kaleminin baÅŸarılı bir birleÅŸmeyi gerçekleÅŸtirememiÅŸ olamasıdır. Kallus (yara) dokusu oluÅŸumunun yetersizliÄŸi ve kambiyum kaynaÅŸmasının gerçekleÅŸmemesi, dolayısıyla besi taşınmasının düzensizliÄŸi uyuÅŸmazlığın göstergesidir. BaÅŸlangıçta aşı geliÅŸmesini sürdürse de ileri aÅŸamalarda büyüme ilerledikçe ÅŸiddetli bir fırtınada aşı yerinde kırılmalar görülebilir.
YARARLANILAN KAYNAKLAR:
1. ÜRGENÇ, S. 1982. Orman AÄŸaçları Islahı.Ä°stanbul Üniversitesi Yayın No: 2836, Orman Fakültesi Yayın No: 293, 414s., Ä°stanbul.
2. ÜRGENÇ, S. 1992. AÄŸaç ve Süs Bitkileri Fidanlık ve YetiÅŸtirme Teknikleri. Ä°stanbul Üniversitesi Yayın No: 3676, Orman Fakültesi Yayın No: 418, 569s., Ä°stanbul.
3. AYDIN, M. 2001. Tohum bahçesi kurmak amacıyla aşılı çam fidanı yetiÅŸtirilmesi ve bakımı. (Orman AÄŸaçları ve Tohumları Islah AraÅŸtırma MüdürlüÄŸü, basılmamış notlar).
Popularity: 5% [?]
FİDAN YETİŞTİRME VE AŞILAMA TEKNİĞİ
GÄ°RÄ°Åž
Meyvecilik, tarımın uzun zaman alan bir dalıdır. MeyveciliÄŸin temelini oluÅŸturan fidan önemli bir yer tutar. Bu yüzden, iyi bir meyve yetiÅŸtiriciliÄŸi için iyi fidan gereklidir. Ä°smine doÄŸru, virüsten ari, kaliteli fidanlarla tesis edilecek olan meyve bahçeleri karlı yetiÅŸtiricilik için ilk adımdır. Bunun için sertifikalı fidan üretimine öncelik vermek gerekmektedir. Sertifikalı fidan üretimi ile üretilen fidanların pazarlanmasında da birçok kolaylıklar bulunmaktadır. Ülkemizde her yıl 38 milyon civarında meyve fidanı üretilmektedir. Bu miktarın 5 milyon kadarı kamu kurum ve kuruluÅŸları, kalan 33 milyon fidan ise özel kiÅŸi ve kuruluÅŸlar tarafından üretilmektedir.
Ülkemizde fidan yetiÅŸtirme sistemleri, ilgili tüm üretim faaliyetlerinin bir bütün olduÄŸu ÅŸekilde uygulanmaktadır. Yani bir fidanlıkta tohumdan aşılı fidan elde edilmesine kadar tüm faaliyetler yapılmaktadır. Bazı durumlarda ise sadece çöÄŸür üretimi gibi özel üretim yapan ihtisaslaÅŸmış iÅŸletmeler de mevcuttur.
SERTÄ°FÄ°KALI FÄ°DAN
Sertifikalı fidan kullanmanın önemi
Modern ve karlı bir meyveciliÄŸin temeli fidancılıktır. Fidan seçiminden dikim tekniÄŸine kadar gösterilecek titizlik karlı bir yetiÅŸtiricilik için ÅŸarttır. YetiÅŸtirici bahçesinde kullanılacak fidanı, anacını ve kaleminin menÅŸeini bilmesi, bu bahçeye uygulayacağı bakımla da yakından ilgilidir. Bu bakımdan sertifikalı fidan kullanımı büyük bir önem arz etmektedir..
Fidan sertifikasyonu
Ülkemizde fidan sertifikasyonu ve sertifikalı fidan üretimi ile ilgili esaslar 5 Ocak 1997 tarih ve 22868 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Fidanların Sertifikasyonuna ait Genel Esaslar TebliÄŸi” ne göre uygulanmaktadır.
Buna göre sertifikalı meyve, asma çeÅŸit damızlığı, anaç damızlığı, fidan üretim materyali ve fidan üretici belgesi verilecek fidancılarda aranan ÅŸartlar bu yönetmeliÄŸin 20. Maddesinde ÅŸöyle belirtilmiÅŸtir:
• YetiÅŸtirici çeÅŸit-anaç damızlığı veya fidanı üretimi için yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalıdır,
• YetiÅŸtirici yeterli alet ve ekipmana ve araziye sahip olmalı veya uzun süre kiraladığını belgelemelidir.
Bu ÅŸartları taşıyanlar bulundukları yerin Bakanlık Ä°l Müdürlüklerine müracaat edip fidan üretici belgesi alıp, üretime baÅŸladıktan sonra da gerekli iÅŸlemleri yerine getirirler.
Yine bu yönetmeliÄŸe göre, fidanların “SERTÄ°FÄ°KALI“ sertifikası verilebilmesi için o fidana ait çeÅŸit damızlığı ve anaç damızlığı fidan üretim materyalinin de “SERTÄ°FÄ°KALI“ sertifikasına haiz olması gereklidir.
Fidan seçiminde dikkat edilecek hususlar:
• Seçilecek fidanın sertifikalı olup olmadığına dikkat edilmeli, bu yüzden mutlaka üzerinde etiket olan fidanlar tercih edilmelidir.
• Kökleri açıkta kalmış, kazık kökleri yaralanmış, fidanlar alınmamalıdır.
• Saçak köklerin iyi geliÅŸmiÅŸ olmasına dikkat edilmelidir.
• Gözleri uyanmaya baÅŸlamış, fidanlar alınmamalıdır.
• Aşırı ince ve aşırı kalın gövdeli fidanların toprakta tutumu güç olacağından, bu tür fidanlar tercih edilmemelidir.
• Fidan alınırken aşı yerine çok dikkat etmek gerekir. Mutlaka anaç ile kalemin kaynaÅŸma yerini görmemiz ve aşılı olduÄŸuna ikna olmamız gerekir.
• Alacağımız fidanın kökünde ur, gövdesinde kabuklu bit ve benzeri hastalık ve zararlılar olmamalıdır.
Bu bölümde meyve fidan yetiÅŸtiriciliÄŸinde yaygın olarak kullanılan üretim teknikleri hakkında yeni tekniklerin de eklenmesiyle pratikte uygulanması önerilen bilgilere deÄŸinilecektir.
FÄ°DANLIK YERÄ°NÄ°N SEÇÄ°MÄ°
Fidanlık, fidan talebinin yüksek olduÄŸu, yani meyveciliÄŸe uygun olan yerlerde kurulmalıdır.
Fidanlık yeri için rüzgarlardan korunmuÅŸ mevkii seçilmelidir.
Sulama suyu yeterli ve sulamaya uygun olmalıdır. Toprak hafif süzek ve fidan yetiÅŸtiriciliÄŸine uygun yapıda olmalıdır. Fidan üretilecek arazi hafif meyilli ve drenajı uygun olmalıdır.
Taban suyu problemi olmamalıdır. Ä°lkbahar geç ve sonbahar erken donları aşı ve sürgünleri etkileyecek ÅŸiddette olmamalıdır.
Fidan üretiminde kullanılacak her türlü materyal ve iÅŸgücü temini için ulaşım kolay olmalıdır.
Fidanlık toprağı her türlü hastalık ve zararlılar bakımından temiz olmalıdır. Bunun için üretim öncesi toprak hastalık ve zararlılar bakımından tahlil edilmelidir.
Fidanlık planlaması ve parselasyonu yapılmalıdır.
FÄ°DANLIK YERÄ°NÄ°N HAZIRLANMASI VE PARSELASYONU
Fidanlık yeri seçiminden sonra, seçilen yerin daha önceden deÄŸerlendiriliÅŸ ÅŸekline baÄŸlı olarak uygun bir ÅŸekilde sürülür. Yine gerekli ise tesviye iÅŸlemleri yapılır. Toprak analiz sonuçlarına göre gereken bitki besin maddeleri verilir. Ana sulama ve drenaj sistemlerinin alt yapısı planlanır ve uygulanır.
Tüm bu iÅŸlemler tamamlandıktan sonra fidanlık parselasyonuna geçilir. Bir fidan parselasyonunda aşılı fidan parseli, tohum tavaları, çöÄŸür ÅŸaşırtma parseli, çöÄŸür parseli gibi belirli aralıklarla yer deÄŸiÅŸtiren parseller yanında daha uzun sürelerde yer deÄŸiÅŸtiren klon anaç damızlığı, çöÄŸür anaç damızlık parselleri bulunur. YumuÅŸak çekirdekli meyveler çeÅŸit damızlığı, sert çekirdekli meyveler çeÅŸit damızlığı bulunur.
AÅžILI FÄ°DAN PARSELÄ°
TOHUM TAVALARI
ÇÖÄžÜR ÅžAÅžIRTMA PARSELÄ°
ÇÖÄžÜR PARSELÄ°
SERT ÇEKÄ°RDEKLÄ° MEYVELER
ÇEŞİT DAMIZLIÄžI
Basit bir fidan parselasyonu
Bunun yanında fidanlık kurulacak yerin planlaması yapılırken iÅŸletme binası, evler, yemekhane, yollar, gübrelik, makine parkı, fidan hendekleme ve satış yeri gibi tesislerin ihtiyaca cevap verebilecek büyüklükte olması gerekmektedir.
FÄ°DANLIKLARDA MÜNAVEBE (BÄ°TKÄ° ROTASYONU)
Fidan sökülen yere aynı cins fidan dikmek uygun deÄŸildir. Genel olarak elma, armut, ayva gibi yumuÅŸak çekirdekli meyveler ve erik, kayısı, kiraz ve ÅŸeftali gibi sert çekirdekli meyveler aynı parsele münavebeli olarak dikilebilir. Fidan sökülen yere yonca, fiÄŸ, korunga gibi yem bitkisi ekmek hem toprağın dinlenmesini saÄŸlar ve hem de toprağı azot bakımından zenginleÅŸtirir.
FÄ°DAN ÜRETÄ°M YÖNTEMLERÄ°
Tohumla Üretim (Anaçların YetiÅŸtirilmesi)
Modern meyvecilikte meyve tohumları ya yabani aÄŸaçların tohumlarından elde edilen çöÄŸürler ya da seçilmiÅŸ klon anaçlarının üzerine aşılanarak yetiÅŸtirilir. Bu amaçla anaç damızlıklarının bulunması gerekmektedir.
a) Tohum tavalarının hazırlanması: Yabani aÄŸaçların tohumlarından elde edilen çöÄŸürler 80 cm eninde ve 5 m boyunda tohum tavalarında yetiÅŸtirilirler. Tohum tavaları;
• Dekara 4-5 ton yanmış çiftlik gübresi ile gübrelenir
• Gübrenin topraÄŸa karıştırılması için sürülür,
• Diskaro, tırmık, freze gibi Ä°kileme aletleri ile düzeltilir,
• Çıkış öncesi yabancı otlara karşı ilaçlama yapılır,
• Tohum tavalarına ilaçlamadan yaklaşık 15-20 gün sonra ekim yapılır.
• Hazırlanan tohum tavalarının kendi kalınlıklarının 2 katı kadar derinliÄŸe sıravari ekim yapılır.
b) ÇöÄŸürlerin aşı parseline aktarılmaları:
Hendekleme yerlerinde sulanan çöÄŸürler ilkbaharda aşı parseline ÅŸaşırtılır. Aynı çeÅŸitler aynı büyüklük ve kalınlıkta olan çöÄŸürler beraber dikilir. Böylelikle parseldeki çöÄŸürler aynı zamanda aşıya gelirler. Bu da yetiÅŸtiricilik açısından kolaylık saÄŸlar. ÇöÄŸürlerin dikim aralıkları sıra üzeri 25 – 35cm; sıra arası ise 80 – 100 cm olmalıdır. ÇöÄŸürlere dikimden hemen sonra can suyu verilmelidir.
c) ÇöÄŸürlere aşı parselinde uygulanan iÅŸlemler: Can suyundan sonra sulamalardan ve aşırı yağışlardan sonra oluÅŸacak olan kaymak tabakasını kırmak için çapalama yapmak gereklidir. Bu iÅŸlem, hem kaymak tabakasının kırılmasını saÄŸlayacak hem de oluÅŸmuÅŸ olan yabancı otların ortadan kaldırılmasını saÄŸlayacaktır. Ä°ki çapa bir su yerine geçer sözü fidancılıkta daha fazla hissedilebilir.
• ÇöÄŸürlerde kırmızı örümcek, yaprak biti, külleme, göz kurtları gibi hastalık ve zararlılarla mücadele yapmak gerekecektir.
• Aşı parselinde bitkileri, biran evvel aşı kalınlığına getirmek için sulama büyük önem arz eder. Sulamayı aksatmamak ve bitkiyi su stresine sokmamak gerekmektedir Bunun yanında aşırı sulamanın kök çürüklüklerine yol açacağını unutmamak gerekir.
• Gübreleme fidancılık için önemli bir konudur. Özellikle azotlu gübrelerle çöÄŸürlerin daha hızlı geliÅŸmesi teÅŸvik edilmiÅŸ olacak ve çöÄŸürlerin aşı kalınlığına gelmesi daha da hızlanacaktır. Gübreleme hem sulama suyuyla hem de çöÄŸürlerin dibine toprak yapısına göre Azotlu gübrelerle dekara 15-18 kg hesabıyla gübreleme yapılmalıdır. ÇöÄŸürler bölge ÅŸartlarına göre yaz aylarında durgun T göz aşısı yapılmalıdır. EÄŸer çöÄŸürlere sürgün göz aşısı geç yapılacak olursa göz sürüp fazla geliÅŸmeden kışa girer ve kış soÄŸuklarından etkilenebilir. Bu yüzden kışı sert geçen yerlerde durgun T göz aşısı yapılmalıdır.
d) Fidanlara aşı parselinde uygulanan iÅŸlemler: Aşılama döneminden sonra bitkiye sulama, çapalama, mücadele gibi iÅŸlemler yapılır. Fidanlıklarda aşı yapmadan önce çöÄŸürler 3-4 gün öncesi bolca sulanmalıdır. Bu çöÄŸürün aşı için iyi kabuk vermesini saÄŸlar. Yine kalem alacağımız bitkilerde bir hafta öncesi bolca sulanmalıdır. Bu da kalemin iyi kabuk (göz) vermesini saÄŸlayacaktır. Aşılama iÅŸlemi bittikten sonra sulama, çapalama ve mücadele iÅŸlemlerine devam edilmelidir. Yalnız unutulmamalıdır ki aşı parsellerinde salma sulama birinci tercih olmalıdır. YaÄŸmurlama sulamalardan mümkün mertebe kaçınılmalıdır. Kış sonunda veya erken ilkbaharda aşı yerinin hemen üzerinden ters istikamette meyilli olarak çöÄŸür kısmı kesilir ve aşı bağı çözülür veya aşı bıçağı ile kesilir. Bitkilerde faaliyet baÅŸlayınca gözler patlar ve sürmeye baÅŸlar. Bu sürmeyle beraber çöÄŸür üzerinde de filizler çıkmaya baÅŸlar. Bu filizleri kopartıp atmak gerekir.
Bu arada aşılı fidanın daha iyi geliÅŸebilmesi için sulama, çapalama ve mücadele iÅŸlemlerine devam edilmesi gerekmektedir. Sonbaharda fidanlar yaprak dökünce yerlerinden sökülür. Fidan söküm döneminde toprağın tavlı olması gerekmektedir. Bu hem fidanın kolay sökülmesini hem de köklerin zedelenmeden çıkmasını saÄŸlar. Sökülen fidanlar kök ve tuvalet budaması yapıldıktan sonra tür, çeÅŸit ve boylarına göre etiketlenip hendeklenir. Hendekleme yerinin kumsal olması hem fidan nakli hem de üretici için kolaylık saÄŸlar.
Aşı ile Üretim
Aşılama nedir?
Aşılama iki bitki parçasını bir bitkiymiÅŸ gibi kaynaÅŸarak ve büyümelerine devam edecek ÅŸekilde birleÅŸtirme tekniÄŸidir.
Yeni bitkinin üst kısmını meydana getirecek olan kısmına kalem, kökünü meydana getirecek alt kısmına anaç denir.
Aşılamanın amaçları nelerdir?
• Ä°smine doÄŸru fidan üretimi
• DiÄŸer yollarla çoÄŸaltılamayan çeÅŸitlerin ortadan kalkmasına engel olmak
• Erken meyveye yatmayı saÄŸlamak
• Bazı anaçların özelliklerinden yararlanmak (ÖrneÄŸin bodur anaçlar, farklı toprak tiplerine uygun anaçlar)
• ÇeÅŸit deÄŸiÅŸtirmek
• AÄŸacın zarar gören kısımlarının tamiri
• Virüs testi
Aşı çeÅŸitleri nelerdir ?
Göz aşıları ve kalem aşıları olmak üzere ikiye ayrılır.
I. Göz aşısı
Küçük bir kabuk parçası ile bunun üzerinde tek bir göz ile yapılan aşılara göz aşısı denir. Yongalı göz aşısında, kabuk parçasının altında odun dokusu bulunur.
Göz aşısı ne zaman yapılır?
• Sonbahar göz aşısı (Durgun göz aşısı)
• Ä°lkbahar göz aşısı (Erken sürgün aşısı)
• Haziran göz aşısı (Geç sürgün aşısı)
Göz Aşısı Metotları
a) T göz aşısı: 6 mm ile 2.5 cm arasındaki çapa sahip anaçlara büyüme devresinde uygulanır. Aşı topraktan 5-25 cm yükseklikte yapılır. Anaç T ÅŸeklinde kesilir. Göz ise kalkan ÅŸeklinde odunlu ve odunsuz olarak kesilir ve anaçta açılan T içerisine yerleÅŸtirilir. Aşı yeri rafya ile hava almayacak ÅŸekilde baÄŸlanır. Aşı bağı 15-20 gün sonra kesilir.
b) Ters T aşısı: YaÄŸmurlu bölgelerde yaÄŸmur sularının açılan T içerisine girmemesi ve enfeksiyon oluÅŸmaması için ters T aşı metodu uygulanabilir.
Åžekil 3. Göz aşısı için hazırlık
c) Yama göz aşısı: Dikdörtgen biçimindeki bir kabuk parçasının anaçtan kesilip çıkarılması (üzerinde bir göz bulunan) ve kalem üzerinde aynı büyüklükte bir kabuk parçasının çıkartılıp yerine anaçtan kesilen ve bir göz ihtiva eden parçanın anaç üzerine yerleÅŸtirilmesi ÅŸeklinde olur. Genellikle T göz aşısının baÅŸarısız olduÄŸu tür ve çeÅŸitlerde uygulanır. Bu aşıda baÅŸarılı olmak için, gece ve gündüz ısı farkının az olduÄŸu dönemler seçilmelidir. Aşı çabuk yapılıp, çabuk baÄŸlanmalıdır.
d) Flüt göz aşısı: Yama göz aşısına benzer. Farkı, çıkartılan kabuk parçasının gövdeyi hemen tamamen saracak ÅŸekilde büyük olmasıdır.
e) Yongalı göz aşısı: Bu aşı metodu ilkbaharda büyüme baÅŸlamadan önce veya yaz aylarında su noksanlığı veya baÅŸka bir sebeple büyümenin durduÄŸu hallerde kabuÄŸun odundan kolayca ayrılmadığı zamanlarda yapılır. En önemli nokta, anaçta açılan T’ye yongalı gözün çok iyi yerleÅŸtirilmesi ve çok iyi baÄŸlanmasıdır.
II. Kalem Aşıları
Taze kesilmiÅŸ anaçla, taze kesilmiÅŸ kalemin kambiyum bölgelerinin üst üste gelecek ÅŸekilde sıkıca temas ettirilerek, anaçla kalem arasında bir baÄŸlantı kurularak yeni bir bitki meydana getirilmesidir. Bu tür aşılara kalem aşıları denir.
Kalem Aşısı Metotları
a) Yarma aşı : Küçük aÄŸaçların gövdelerinde veya büyük aÄŸaçların ana dallarında çeÅŸit deÄŸiÅŸtirmeye uygun olan bir aşı tekniÄŸidir.
Şekil 4. Yarma aşının yapılışı
b) Kakma aşı: Yarma aşının yerine kullanılabilir. Kakma aşı çeÅŸit deÄŸiÅŸtirmelerde özellikle 7.5-10 cm veya daha kalın çaplı dalların aşılanmalarında kullanışlıdırlar. Genellikle her ana dala 3 kalem aşılanır.
c) Dilcikli aşı: Bu aşının yapılabilmesi için anaç ve kalem aynı kalınlıkta olmalıdır. 0.6-1.2 cm çapındaki anaçların aşılanmasında uygulanması kolaydır. Gereken ÅŸekilde yapıldığı takdirde, baÅŸarı oranı çok yüksektir. Çabuk kaynar ve kuvvetli bir birleÅŸme meydana getirir.
d) Kenar aşı: Kalemin kendinden kalın anacın yan kısmına yerleştirilmesi şeklinde yapılır.
Aşı macunları: Kalem aşılarının yapılmasından sonra aşı bölgesi aşı bağı ile baÄŸlandıktan sonra aşı macunu ile kapatılmalıdır. En fazla kullanımı olan aşı macunları iki çeÅŸittir. Bunun yanında ticari olarak üretilip satılan kaliteli macunlar bulunmaktadır.
Aşı Macunları:
• Aşı bölgesini kapatarak su kaybını önler
• Aşı bölgesinin dış etkenlerden zarar görmesini engeller.
Sıcak macunlar:
Kullanılan materyal:
• Zift 500 gr
• Balmumu 500 gr
• Ä°çyağı (eritilip süzülmüÅŸ) 300 gr
• ElenmiÅŸ ince odun külü 125 gr
• Balık tutkalı 42 gr
Hazırlanışı: Zift ile balmumu ufak parçalara ayrılıp bir kap içersinde ve alevsiz ateÅŸ üzerinde ısıtılarak eritilir. DiÄŸer bir kapta içyağı yine ateÅŸ üzerinde eritilir ve sonra zift ile balmumu eriÄŸine katılır. Bunların üzerine ince elenmiÅŸ odun külü dökülüp iyice karıştırılarak ısıtılmaya devam edilir. Kaplara dökülür. Macun soÄŸuyunca katılaşır. Kullanılacağı zaman yumuÅŸaması için ısıtılması gerekir. Ancak, macunu çok sıcak olarak kullanılmamasına dikkat edilmelidir.
SoÄŸuk macunlar: SoÄŸuk macunlar, hazırlandıktan sonra ısıtılmaya gerek kalmadan yumuÅŸaklığının koruyan macun çeÅŸididir.
Kullanılan materyal:
• Ham reçine (çam sakızı) 2 kg
• Bezir yağı 20 gr
• Balmumu 100 gr
• Mavi ispirto 300 gr
Hazırlanışı: Çam sakızı ateÅŸte eritilir, buna bezir yağı ve balmumu katılır. Ä°yice karıştırılıp eritildikten sonra ateÅŸten indirilerek soÄŸuması beklenir. Sonra yavaÅŸ yavaÅŸ karıştırılarak ispirto ilave edilir.
DALDIRMA Ä°LE ÜRETÄ°M
Göz ve kalem aşılarından sonra fidan üretiminde kullanılan diÄŸer bir metot da daldırma yoluyla üretimdir.
Daldırma: Ana bitki ile baÄŸlantısı kesilmemiÅŸ bir gövde parçası üzerinde köklerin oluÅŸmasıdır. Köklenen gövde sonradan ana bitkiden, kendi kökleri üzerinde büyüyen yeni bir bitki elde etmek için ayrılır. Daldırmada kök oluÅŸumu için iyi bir toprak nemine, iyi havalanmaya ve köklenme bölgesinde orta bir sıcaklığa ihtiyaç vardır. Daldırmanın önde gelen üstünlüÄŸü, bitkilerin bu metotla köklendirilmesinde baÅŸarılı olunmasıdır. Çelikle kolayca çoÄŸalmayan birçok klonlar, bitkilerin kendi kökleri üzerinde büyümesine imkan veren daldırma metodu sayesinde köklendirilebilmektedir. Ancak daldırmada belirli sayıdaki anaçtan elde edilecek bitki sayısı, çelikle göz veya kalemden elde edilecek bitki sayısından azdır.
Bazı durumlarda daldırma ile yetiÅŸtirilen bir bitki, çelikle yetiÅŸtirilen bir bitkiye oranla daha kısa zamanda belli bir büyüklüÄŸe ulaÅŸmaktadır.
Daldırma Metotları
a) Uç daldırması: Uç daldırmasında köklenme, bükülerek topraÄŸa sokulan sürgün uçlarında meydana gelir. Bu metot siyah ve mor ahududuların karakteristik üretim metodudur.
b) Adi daldırma: Bir dalın topraÄŸa doÄŸru bükülmesi, topraÄŸa gelen yerinin toprakla veya torf ile örtülmesi ve ucunun topraktan çıkarılmasıyla yapılır. Genel bir kural olarak, bir yaşından daha yaÅŸlı olan sürgünler daldırma için uygun deÄŸillerdir.
c) Yılankavi daldırma: Adi daldırmaya benzer farkı dalın bir kısmının gömülmesi, ondan sonraki kısmının toprak yüzeyine çıkarılması, sonraki kısmının tekrar gömülmesidir. Genellikle dalın alt kısmı bıçakla çizilir veya bilezik alınır. Adi daldırmada olduÄŸu gibi toprakla örtülür. Her gömülen kısımda kökler oluÅŸur. Bu metot Muscat üzüm çeÅŸidi gibi uzun kolay eÄŸilip bükülebilir sürgünleri olan bitkilerin çoÄŸaltılmasında kullanılır.
d) Hava daldırması: Bitkilerin kabuÄŸundan bilezik alınmış veya kabuÄŸu bıçakla yarılmış ve bu yaralanan kısımları nemli bir köklendirme materyali ile havai kısımlarda kökler oluÅŸur.
e) Tepe daldırması: Tepe daldırması, bir bitkinin dinlenme mevsiminde tepesinin toprak seviyesinde kesilmesinden sonra yeni geliÅŸen sürgünlerin dip tarafının bu kısımlarında köklenmenin hızlanmasını saÄŸlamak amacıyla, toprakla örtülmesi iÅŸlemlerini içerir.
f) Hendek daldırma: Hendek daldırması bir bitki veya dalın bir hendeÄŸe yatırılması ve çıkan sürgünlerin etrafına toprak doldurulmasından ibarettir. Çıkan bu sürgünlerin diplerinde kökler oluÅŸur.
Bu metot ile;
• Uzun yıllar kullanılacak olan ana bitki dikilmesi 30-45 derece açı ile yatık olarak sıra üzerine 45-50 cm arayla dikilir. Sıralar arasında 120-150 cm mesafe bırakılır.
• Büyüme baÅŸlamadan hemen önce bitki, hazırlanan hendeÄŸin içine yatırılır. Sürgünlerden hafifçe uç alınır. Zayıf dallar kesilip atılır.
• Yeni sürgünlerin diplerine zaman zaman toprak yığılır.
• Mevsim sonunda yığılan toprak açılır ve köklenen sürgünler ana bitkiden çıktığı yerden kesilir.
• KöklenmemiÅŸ sürgünler, ertesi yıl köklendirilmek üzere yerlerinde bırakılır.
• Hendek daldırmasında sürgün üzerinde bulunan tomurcuklardan çıkan sürgünler toprağı delerek yukarı çıkar. Bunların diplerinde kökler oluÅŸur. Bu iÅŸleme devamlı daldırma da denir.
ÇELÄ°KLE ÜRETÄ°M
Çelikle çoÄŸaltmada bir dal parçası, bir gövde veya bir yaprak-dal, ana bitkiden kesilir. Kesilen bu dal parçası (3-4 göz içeren) kök ve sürgün yapımına zorlanmak amacıyla köklendirme ortamına konur. Yapılan bu iÅŸlemler, çelik alma ve köklendirme faaliyetlerini içerir.
Çelikle üretimde yeni bitki, ana bitkinin tüm özelliklerini taşır.
Çelikle üretimin avantajları
• Birim alandan çok sayıda bitki, elde etme imkanı mevcuttur.
• Bu çoÄŸaltma metodu ucuz, kolay, çabuk ve basit olup, özel teknik istemez.
• UyuÅŸmazlık, aşı noktasında kaynamama sorunu gibi sorunlar çelikle üretimde söz konusu deÄŸildir.
• Bir örnek bitkiler elde etmek mümkündür.
• Elde edilen bitkiler ana bitkiyle aynı özelliklere sahiptir.
Çelik tipleri
a) Odun çelikleri:
Odun çelikleri kolay hazırlanır. Çabucak bozulmazlar. GerektiÄŸinde, emniyetle uzak mesafelere gönderilebilirler. ÇoÄŸaltma materyali olarak kullanılacak olan odun çelikleri sıhhatli, kuvvetli ve güneÅŸte büyüyen bitkilerden alınmalıdır. Çelik yapılacak bitkilerin sürgünlerinin boÄŸum araları anormal uzun veya sık olmamalıdır. Obur dallar ile küçük ve zayıf büyüyen dallar çelik materyali olarak kullanılmamalıdır. Odun çeliklerinin uzunlukları 10-30 cm arasında deÄŸiÅŸir. Alınan çelikler (Kış dinlenme döneminde) perlit, kum, torf gibi köklendirme ortamlarına çeliÄŸin yarıya yakın bir kısmı sokularak (1-2 göz) sıcaklık ve sulama imkanları dikkate alınarak köklenmesi saÄŸlanır. Köklendirme ortamına konulmadan önce hormonla muamele edilirse köklenme nispeti iyi olur. Yine köklendirme ortamına konulan çeliklerde bitkinin kök oluÅŸacak bölgesinde 18-20 0 C’lik bir sıcaklık, köklenmeyi olumlu etkileyecektir.
Köklendirme ortamına konulan çeliklere sis ÅŸeklinde nem saÄŸlamak faydalı olacaktır.
b) YeÅŸil çelikler:
Büyüme dönemi içinde ilk sürgünlerin yaklaşık 30 cm olduÄŸu dönemden baÅŸlayarak, yaprakların dökülmesine kadar olan dönemde oluÅŸan sürgünlerden elde edilen çeliklere yeÅŸil çelik denir. Bu dönemde alınan çeliklere hormon uygulaması yapılır. YeÅŸil çelikler sisleme yapılarak nem düzeyinin % 90 civarında olduÄŸu ortamlarda köklendirilir. Köklendirme ortamına konulan çelikler yapraklı ise, yaprak alanını azaltmak gerekecektir. Çelik boyu odun çeliklerinde olduÄŸu gibi 10-30 cm olmalıdır. Köklendirme ortamına konulan tüm çeliklerde kök çürümesi gibi sıkıntılara karşı aşırı sulamadan kaçınmak gerekecektir. Köklenen çelikler tüplenip alıştırma ortamına konulup, belli bir süre bekletildikten sonra dış ortama rahatlıkla konulabilir.
Popularity: 20% [?]
